Rewitalizacja Starego Miasta – co się zmieniło? Projekty miejskie i ich efekty
Stare Miasto w Częstochowie przez lata miało trochę pod górkę. Najstarsza część miasta, pełna historii i zabytków, nie zawsze wyglądała tak, jak na historyczną dzielnicę przystało. Zniszczona przestrzeń, zaniedbane fragmenty zabudowy i niewykorzystany potencjał Starego Rynku sprawiały, że miejsce z ogromną historią potrzebowało nie tylko remontu, ale przede wszystkim pomysłu na nowe życie.
Jednym z najważniejszych projektów ostatnich lat stała się przebudowa Starego Rynku i dawnego ratusza. Prace rozpoczęto w 2019 roku, wykorzystując między innymi środki unijne oraz dofinansowanie z budżetu państwa.
Stary Rynek zmienił się najbardziej
Dawny, dość surowy plac zamienił się w przestrzeń przeznaczoną nie tylko do przechodzenia, ale również do zatrzymania się. Przebudowano płytę rynku oraz przylegające ulice: Senatorską, Stary Rynek i fragment Mirowskiej. Łącznie zagospodarowano około 9,4 tys. m² terenu.
Pojawiła się nowa fontanna z iluminacją, więcej zieleni, miejsca do odpoczynku oraz charakterystyczne balansujące rzeźby Jerzego Kędziory. Jest ich czternaście i tworzą miejskie „Teatrum – Igrce Częstocha”. Nie trzeba więc być historykiem sztuki, żeby podczas spaceru nagle natknąć się na postać wyglądającą tak, jakby właśnie wyszła z przedstawienia i postanowiła zawisnąć nad rynkiem.
Najciekawsza zmiana kryje się jednak pod ziemią – a właściwie w tym, co udało się zachować i pokazać. W miejscu dawnego ratusza powstał przeszklony pawilon Muzeum Częstochowskiego z częścią archeologiczną, usługową i gastronomiczną. W 2021 roku został włączony do struktur muzeum jako rezerwat archeologiczny prezentujący znaleziska dokładnie tam, gdzie zostały odkryte.
Rewitalizacja to nie tylko bruk i ławki
Ważne jest również to, że miasto nie traktuje rewitalizacji wyłącznie jako remontu ulic. W 2024 i 2025 roku prowadzono prace nad Gminnym Programem Rewitalizacji, obejmującym pięć podobszarów, w tym Stare Miasto. Mieszkańcy mogli zgłaszać potrzeby i propozycje projektów. W maju 2025 roku odbyło się także spotkanie konsultacyjne dotyczące właśnie Starego Miasta – w siedzibie Fundacji Chrześcijańskiej ADULLAM przy ul. Krakowskiej 34.
Program został ostatecznie przyjęty uchwałą Rady Miasta w sierpniu 2025 roku. Oznacza to, że rewitalizacja Starego Miasta nie kończy się na przebudowanym rynku – ma być długofalowym procesem obejmującym również kwestie społeczne, gospodarcze, środowiskowe i przestrzenne.
Historia spotyka się ze współczesnością
Największa zmiana jest więc widoczna nie tylko w nowych nawierzchniach czy zieleni. Stary Rynek odzyskał funkcję miejsca spotkań, kultury i rekreacji, a archeologiczne pozostałości dawnej Częstochowy nie zostały schowane do magazynu. Można je oglądać w miejscu, w którym przez wieki toczyło się miejskie życie.
Ciekawostka: całkowity koszt przebudowy Starego Rynku wyniósł 27,3 mln zł, z czego wkład miasta – wraz z niekwalifikowaną częścią drogową i rzeźbami – wyniósł 9,4 mln zł. Jak na plac, który pamięta średniowieczną Częstochowę, dostał więc całkiem współczesny „remont generalny”.
